Giữa cao nguyên Đắk Lắk đầy nắng và gió, có một vùng đất bình yên mang tên buôn Kla (xã Ea Na, huyện Krông Ana). Nơi đây không chỉ có tiếng cồng chiêng ngân vang đại ngàn, mà còn là nơi lưu giữ nét đẹp lao động thuần hậu của người Ê-đê bên những rẫy cà phê xanh mướt. Nghề làm cà phê đối với người dân buôn Kla không chỉ là kế sinh nhai, mà đã trở thành cái nghiệp gắn liền với hơi thở, với cái bụng chân chất, thật thà của họ.
1. Buôn Kla – Nơi thời gian ngừng lại bên rẫy cà phê
Buôn Kla đón người ta bằng những con đường đất đỏ bazơ màu mỡ, hai bên đường là những hàng cà phê nối dài tít tắp. Người Ê-đê ở buôn Kla sống chan hòa với thiên nhiên. Dù cuộc sống hiện đại có len lỏi vào từng nếp nhà dài, nhưng cái chất phác, mộc mạc của đồng bào thì vẫn vẹn nguyên như thuở ban sơ.
Đối với người Ê-đê nơi đây, cây cà phê như một người bạn tri kỷ. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, họ sinh ra, lớn lên và già đi cùng mùa hoa cà phê nở trắng muốt khắp núi đồi vào độ tháng 2, tháng 3, rồi lại cùng nhau chờ đợi vụ thu hoạch quả chín mọng vào những tháng cuối năm.
2. Sự chân chất trong từng hạt cà phê
Cái “chân chất” của người Ê-đê buôn Kla thể hiện rõ nhất trong cách họ làm ra hạt cà phê. Họ không chạy theo số lượng bằng mọi giá, không lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón hóa học làm kiệt quệ đất đai.
- Chăm sóc bằng bàn tay và tấm lòng: Người buôn Kla ra rẫy từ khi sương mù còn chưa tan trên lá. Họ làm cỏ bằng tay, bón phân hữu cơ và tưới nước từ những con suối tự nhiên.
- Hái chín – Thu hoạch bằng cái “tâm”: Vào mùa thu hoạch, thay vì tuốt ào ạt cả quả xanh lẫn quả chín để tiết kiệm công sức, người Ê-đê ở buôn Kla nâng niu từng cành cây. Họ tỉ mẩn lựa chọn, chỉ hái những quả cà phê đã chín mọng, đỏ rực như những viên ruby. Họ quan niệm rằng: “Cây cho mình hạt ăn, mình phải thương cây, phải lấy hạt lúc nó ngon nhất thì ly nước uống vào mới thơm, mới sạch cái bụng”.
3. Từ rẫy nhỏ đến ly cà phê đậm đà vị đại ngàn
Sau khi thu hoạch, cà phê được mang về phơi trên những chiếc chiếu hoặc bạt trải trước khoảng sân của nhà dài. Dưới cái nắng giòn tan của đất trời Ea Na, hạt cà phê khô đi một cách tự nhiên, ôm trọn vào lòng hương vị của gió và nắng cao nguyên.
Cách người Ê-đê buôn Kla rang xay cà phê cũng mộc mạc y như tính cách của họ:
- Họ rang cà phê bằng bếp củi truyền thống. tẩm một chút bơ hoặc muối theo công thức gia truyền.
- Tiếng củi nổ lách tách hòa cùng mùi thơm nồng nàn, ngào ngạt lan tỏa khắp buôn làng mỗi thức quà chiều.
Cà phê của người Ê-đê buôn Kla không bóng bẩy, không pha trộn tạp chất. Khi pha, giọt cà phê có màu nâu cánh gián đậm, mùi thơm mộc mạc tự nhiên và vị đắng thanh, hậu vị ngọt sâu – cái ngọt của sự lao động bền bỉ và thật thà.
4. Giá trị của sự tử tế
“Người Ê-đê mình làm cà phê giống như nuôi đứa con vậy. Mình thật lòng với đất thì đất sẽ cho quả ngọt.”
Giữa thị trường cà phê đầy biến động, những người con Ê-đê tại buôn Kla, Ea Na vẫn kiên trì giữ vững lối làm nghề truyền thống, sạch và tử tế. Ly cà phê của họ không chỉ đơn thuần là một thức uống tỉnh táo, mà nó còn chứa đựng cả tâm hồn, văn hóa và nét đẹp lao động chân phương của con người Tây Nguyên.
Ai đã một lần ghé qua buôn Kla, ngồi dưới hiên nhà dài, nhấp một ngụm cà phê do chính tay người Ê-đê bản địa pha chế, chắc chắn sẽ không thể quên được vị đắng nồng nàn và nụ cười hiền hậu, hiếu khách của con ngườ
